Ontsmettingsmiddel

 

Joseph Lister (5 april 1827 - 10 februari 1912), zoon van Joseph Jackson Lister, uitvinder van de samengestelde microscoop, was een Engels chirurg. Hij was afkomstig uit een Quaker’s milieu. Lister studeerde aan het University College in Londen, en kreeg in 1847 zijn graad. Zijn carrière werd vervolgd als medisch student, in 1852 werd hij chirurg. In het University College Hospital had hij de leiding over een afdeling waar, zoals in ziekenhuizen in die tijd veel gevallen van gangreen plaatsvonden; hij probeerde daarvoor verschillende behandelmethoden. Ook onderzocht hij weefsel van de wond onder het microscoop en kwam tot de overtuiging dat het om een infectieziekte ging.Dat lucht de toegang tot de wond niet ontzegd kon worden was duidelijk, maar het zou mogelijk moeten zijn microben de toegang te ontnemen. De eerste pogingen werden ondernomen met het toepassen van carbolzuur (fenol), dat volgens een krantenbericht werkzaam was gebleken de stank van rioollucht in het Engelse plaatsje Carlisle te doen verminderen. Het werd onverdund op de wond toegepast waardoor een korst ontstond, waarop dagelijks opnieuw desinfectans werd aangebracht tot genezing. De resultaten waren bemoedigend. Hoewel carbolzuur door zijn etsende eigenschappen ongeschikt is voor gebruik in de algemene chirurgie, had Lister de desinfectie, het onschadelijk maken van ziektekiemen die zich aan de oppervlakte van het lichaam of een voorwerp bevinden, ontdekt. Voor het toepassen in abcessen en geïncideerde wonden moest het worden gemengd met een inerte stof; de zoektocht daarnaar nam vele jaren aan experimenten in laboratorium en op de afdeling. Op zeker moment werd de geprobeerd de lucht kiemvrij te krijgen door een waterige oplossing van carbolzuur te vernevelen. De resultaten waren beter dan ooit tevoren, hetgeen het gebruik van deze methode stimuleerde. Maar verder onderzoek bracht Lister aan het twijfelen over de betekenis van kiemvrije lucht. Dat gold niet voor de toepassing van 5%-oplossing van carbolzuur waarmee de chirurgen de handen desinfecteerden. Het ontstaan van contact-dermatitis bracht hem ertoe Charles Goodyear te vragen rubber handschoenen te maken, waarmee de huidige traditie van chirurgische handschoenen werd geïntroduceerd.